Her hasta, doktorunun kendisi için ameliyat kararını öğrendiğinde şaşkınlık ve korku içinde kalır. Kendi gerçeklerini kabul etmekte zorluk çeker. Oysa hekim ameliyat kararını ermiştir. Her zaman kendi iradesiyle alıp verdiği soluğunu bir anestezinin eline bırakma düşüncesi, insanların en büyük korkuları arasında yer alır. Ameliyatın olduğu kadar anestezinin de bir takım olası riskleri vardır, önemli olan bu risklerin önceden düşünülerek hasta ve hastalığın özelliklerine göre en uygun anestezi şeklini uygulayarak bu riskleri en aza indirmektir.
Anestezi Nedir ?
Ağrıya sebep olan muayene metodları ve operasyonlar sırasında, hastanın ağrı duymasını engelleyecek her türlü tıbbi yardım, anestezi olarak adlandırılır.
Kaç Çeşit Anestezi Vardır ?
Başlıca 3 anestezi şekli vardır:
Genel anestezi
Bölgesel anestezi
Lokal anestezi
Genel Anestezi Nedir ?
Hastanın bilincini genel anestezik ilaçlarla kaldırarak, tam bir hareketsizlik ve duygusuzluk hali sağlanmasıdır. Bilinci kapalı olduğu için hasta, ameliyat sırasında ağrı dahil hiçbir şey hissetmez ve sonrasında da bu döneme ait hiçbir şey hatırlamaz. Büyük cerrahi girişimler veya lokal / bölgesel anestezi yöntemlerinin uygun olmadığı girişimlerde, uygulanan bir yöntemdir. Hasta yatağında veya ameliyathanede serum takılarak sağlanan damar yolundan verilen anestezik ilaçlar ile hastanın derin uykuya geçmesi sağlanır. Bu esnada hastalara gerekli oksijeni ve gaz halindeki anestezik ilaçları verebilmek, yapay solunum yaptırabilmek amacı ile soluk borusuna tüp yerleştirilir. Hasta, anestezinin başlangıcından sonuna kadar uykuya benzer şekilde uyur. Kan basıncı, kalp ritmi, nabzı, solunumu ve diğer hayati fonksiyonları anestezi doktoru tarafından sürekli olarak izlenir ve kontrol altında tutulur.
Bölgesel Anestezi Nedir ?
Vücudun sadece ameliyat yapılacak bölgesinde ağrı duyusunu önlemek için uygulanır. Bunun için belirli bölgeyi ilgilendiren sinirler, sinir ağları veya omurilik çevresine genel anestezik ilaç verilir. Bu nedenle genel anesteziye göre daha geniş saha etkilenir. Hasta ameliyat süresince uyanık olabilir veya isterse hafif derecede uyku hali sağlanabilir.
Lokal Anestezi
Küçük müdahalelerde sadece müdahale edilecek bölgenin lokal anestezik ilaçlar ile uyuşturulmasıdır. Ağrılı veya hastayı rahatsız edebilecek tanısal girişimleri de lokal anestezik ilacın o bölgeye enjeksiyonundan veya burun, boğaz, nefes borusu, yemek borusu gibi bölgelere sprey şeklinde uygulanmasından sonra yapılabilmektedir. Lokal anestezi ile hastanın birkaç saat ağrı duyması engellenir. Girişim sırasında hastanın bilinci tamamen açıktır, olayları görebilir. Ve konuşabilir, isterse hafif derecede uyku hali sağlanabilir.
Hangi Anestezi Çeşidinin Seçileceği Nasıl Karar Verilir ?
Operasyonu yapacak olan cerrah ve anestezist, hastanın bakımından sorumlu profesyonel bir ekibin parçası olarak birlikte çalışırlar. Uygulanacak anestezi tipi hastanın genel sağlık durumuna ve ameliyatın özelliklerine göre anestezi doktoru tarafından belirlenir.
Anestezist en iyi seçimi yapabilmek için hastanın tüm sağlık durumunu gözden geçirir.
Mümkün olduğu durumlarda hastaların tercihi de göz önünde bulundurulur.
Ameliyat Öncesi Anestezi Uzmanının Sizin Hakkında Bilmesi Gerekenler Nelerdir ?
-Sağlık durumunuzla ilgili özgeçmişiniz
-Allerjiniz olup olmadığı, varsa nelere karşı alerjik olduğunuz
-Kan bağı olan yakınlarınızın anestezi sırasında herhangi bir problem yaşayıp yaşamadığı
-Halen tedavisi devam eden bir hastalığı var mı
-Hamilelik olup olmadığı
-Yaşam tarzı ve sağlığı etkileyebilecek alışkanlıkların varlığı (alkol, sigara, ilaç vb.)
-Hastanın özellikle tercih ettiği bir anestezi tipi
Anestezi Öncesi Nelere Dikkat Edilmelidir ?
Ameliyat öncesinde midenin boş olması çok önemlidir. Mide dolu olduğu taktirde anstezi maddelerinin etkisi ile oluşan kusma sonucu, mide içeriği akciğere kaçabilir. Doktorunuz tarafından aksi söylenmedikçe operasyondan önceki 6 saat içerisinde hiçbir şey yenilip içilmez, sakız ve şeker kullanılmaz. İşitme cihazı, takılar çıkarılır makyaj ve oje varsa silinir.
Anestezi Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir ?
Anestezi sonrasında uyku hali ve yorgunluk hissi bir süre daha devam eder. Operasyon sonrasında hastaların 4-6 saat daha herhangi bir şey yiyip içmemeleri istenir. Günübirlik yapılan girişimlerden sonra en az 24 ssat süre ile dikkat gerektiren işler (makine kullanmak, araç sürmek vb.) yapılmaz.
Anesteziye Bağlı İstenmeyen Yan Etkiler ve Komplikasyonlar Nelerdir ?
Her tıbbi müdahalenin belli ölçülerde bir risk oranı vardır. Hastanın yaşı, hastalığın derecesi, hastalığa eşlik eden diğer sağlık problemleri (hipertansiyon, diabet gibi), alkol ve sigara kullanımı, riskleri arttıran başlıca faktörlerdir. Anestezi uygulamalarında, acil operasyonlarda ve hastalarda dahi genel anestezi komplikasyonlarına son derece ender rastlanır. Anestezi sonrasında oluşan rahatsızlıklar çoğunlukla zararsız olup kısa bir süre içerisinde kendiliğinden geçer.
Ciddi Komplikasyon ve Yan Etkiler Nelerdir ?
Çok ender olarak anestezi ilaçlarının alerjik etkilerine bağlı dolaşım bozukluğu, kalp problemleri, ani yüksek ateş (malign hipertermi), son derece ender olarak kalp ve dolaşım yetersizliği sonucunda beyin fonksiyonlarında bozulmalar olabilir. Boğaz ağrısı, yutma güçlüğü ve hafif ses kısıklığı, soluk borusuna yerleştirilen tüpe bağlı olarak operasyon sonrasında ortaya çıkabilir ve geçicidir.
Diş ve dişeti kırılması, zedelenmesi özellikle sallanan ve çürük dişi olan hastalarda görülebilir. Mide boş olduğu taktirde problemsiz atlatılan kusma; bilinci kapalı veya anestezi altındaki hastada, midenin dolu olması halinde akciğer enfeksiyonuna ve zatüreye sebep olabilir.
Alerjik reaksiyon, anestezik maddelere veya ameliyat sırasında kullanılan diğer ilaçlara karşı gelişebilir.
Uyuşma, ameliyat esnasında çeşitli sinirlere baskı sonucu ortaya çıkabilir.
